Wanneer is permanent toezicht verplicht?

Artikel 3.5g van het Arbobesluit hee "Gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie" .De opbouw is een trap van vier stappen, en die volgorde is belangrijker dan de losse regels.

Lid 1: eerst onderzoeken. Als vermoed kan worden dat de atmosfeer in een ruimte in zodanige mate stoff enbevat dat er gevaar bestaat voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie, dan mag eenwerknemer zich daar alleen bevinden als uit onderzoek blijkt dat het gevaar niet aanwezig is. Dat onderzoek is in de praktijk de gasmeting.

Lid 2: dan maatregelen nemen. Blijkt uit dat onderzoek dat het gevaar er wél is, dan worden doeltreff endemaatregelen genomen zodat de werknemer zich zonder gevaren in die ruimte kan bevinden. Denk aanventileren, reinigen, inertiseren of afblinden.

Lid 3: wanneer is er in ieder geval gevaar. Het artikel maakt dat concreet:

Lid 4: en pas dan permanent toezicht. Is het niet mogelijk de maatregelen uit lid 2 te nemen en is hetn oodzakelijk om zich tóch in die gevaarlijke atmosfeer te begeven, dan wordt de werknemer permanent geobserveerd en worden doeltreffende maatregelen genomen om deze werknemer te beschermen tegen het gevaar en om bij direct gevaar onmiddellijk op doeltreffende wijze hulp te bieden.

Bron: Arbobesluit artikel 3.5g, geraadpleegd op wetten.overheid.nl op 21 september 2026, versie 1 januari2026.

De getallen uit lid 3 zijn de drempels waarboven de wet van gevaar spreekt. Het zijn nadrukkelijk niet de alarminstellingen van uw gasmeter en ook niet automatisch de grenzen die op uw werkvergunning staan. Die worden per opdrachtgever en per situatie vastgesteld en liggen in de praktijk vrijwel altijd strenger.

Wie deze percentages als werkinstructie gebruikt, leest het artikel verkeerd. Ga uit van uw werkvergunning.

De wet gebruikt het woord buitenwacht niet, en ook niet mangatwacht . Maar lid 4 beschrijft feitelijk wat een buitenwacht doet: iemand die van buitenaf onafgebroken zicht houdt op degene die binnen werkt, die kan alarmeren en die bij direct gevaar onmiddellijk kan ingrijpen.

Daarom is dit artikel de belangrijkste juridische onderbouwing die er is voor toezicht bij werk in beslotenruimten. En het verklaart ook waarom toezicht dat halverwege stopt, geen toezicht is: permanent staat er nietvoor niets.

Een buitenwacht houdt toezicht op de besloten ruimte én op de omgeving daarvan, want risico's kunnen ook van buitenaf ontstaan. Bij een incident wordt adequaat ingegrepen en worden omstanders en hulpdiensten gealarmeerd. Een buitenwacht mag nooit en te nimmer zelf een ruimte betreden, ook niet met een lichaamsdeel.

Het meest gemaakte misverstand is dat permanent toezicht een alternatief zou zijn voor maatregelen nemen.Dat is precies omgekeerd. De trap van het artikel is:

1. Onderzoeken of het gevaar er is.

2. Is het er: wegnemen met doeltreff ende maatregelen.

3. Lukt dat niet en móet het werk door permanent observeren plus beschermen plus hulpverleningorganiseren.

Stap 3 is de uitzondering, niet de werkwijze. Wie standaard bij stap 3 begint, slaat twee verplichtingen over.

• De wacht wordt weggeroepen. Onder tijdsdruk of bij onderbezetting. Toezicht met een gat erin voldoetniet aan "permanent".

• Er wordt één keer gemeten, aan het begin. Terwijl het werk zelf de atmosfeer verandert: lassenverbruikt zuurstof, reinigen brengt dampen vrij, en een leiding die verderop wordt losgekoppeld verandertde situatie binnen. Hoe vaak er herhaald moet worden, staat in de werkvergunning.

• De collega gaat naar binnen om te helpen. Zonder ademlucht en zonder meting. Dit is de meestvoorkomende manier waarop één slachtoff er er twee worden, en het is precies wat lid 4 met "opdoeltreff ende wijze hulp bieden" probeert te voorkomen.

• Het reddingsplan bestaat op papier. Maar niemand heeft geoefend hoe iemand die niet meerzelfstandig kan bewegen uit een tank komt.

• De ruimte is nooit als besloten ruimte aangemerkt. Kruipruimtes, bouwputten, rioolputten enmestkelders staan vaak niet op de lijst. Zie onze pagina over besloten ruimten.

Ja. Het artikel spreekt over "een plaats of een ruimte" en niet over een sector. Kruipruimtes onder gebouwen,rioolstelsels, bouwputten en sleuven, mest- en gierkelders en gondels in windmolens vallen er net zo goedonder als tanks en silo's. In de industrie is het onderwerp ingeburgerd, daarbuiten veel minder, terwijl deruimtes er wel degelijk zijn.

TSA Safety Services levert al ruim 30 jaar veiligheidsfunctionarissen bij risicovolle werkzaamheden, met meer dan 200 gekwalificeerde medewerkers en zes vestigingen in Nederland. Voor dit onderwerp gaat het meestal om twee functies. De buitenwacht voor het toezicht van buitenaf, met minimaal VCA Basis en de opleiding Werken als buitenwacht. En de gasanalist voor de metingen en de rapportage, met VCA-VOL, minimaal drie jaar relevante werkervaring, de opleiding Gasmeten (Ex-Ox-Tox),de opleiding Werken met onafhankelijke ademlucht en de gasmeettraining van uw terrein. Het volledige overzicht staat op onze pagina over veiligheidstoezicht.

Daarnaast verhuren en verkopen wij gasdetectieapparatuur , merkonafhankelijk, van een persoonlijkeenkelgasmeter tot area-detectie en vast opgestelde detectie.

Wij zijn ISO 9001, NEN 4400-1 en VCA Petrochemie gecertificeerd en 24/7 bereikbaar.

Wilt u weten wat er in uw situatie nodig is? Vraag een off erte aan en geef daarbij door om welke locatie hetgaat, welke ruimtes betreden worden, in welke periode en om hoeveel diensten het gaat.